การสร้างพจนานุกรมจีน-ไทยที่แสนนาน

สำรองพื้นที่

 

สารบัญ

หน้า 1

 

ผมซื้อพจนานุกรมจีน-ไทย เซ็คคั่นแฮนด์มาเล่มหนึ่ง ที่ต้องซื้อของมือสอง เพราะเป็นเล่มที่ตีพิมพ์ใน พ.ศ. 253X กลางๆ และปัจจุบันเลิกตีพิมพ์เล่ม พ.ศ. นี้แล้ว

 

พ.ศ. 2499 รัฐบาลประเทศจีนมอบให้องค์กรๆหนึ่งของจีนจัดทำพจนานุกรมฉบับทดลองใช้ ฉบับทดลองใช้ฉบับแรกจัดพิมพ์ในปี พ.ศ. 2516

 

นับเป็นเวลา 17 ปีที่องค์กรของรัฐบาลจีนทำการเรียบเรียง นับว่านานทีเดียว เพราะองค์กรนี้ใช้บุคคลากรประมาณ 100 คน + -

 

แต่ยังไม่จบแค่นี้

โปรดติดตาม

 

พจนานุกรมจีน-ไทยฉบับทดลองฉบับแรกถูกจัดพิมพ์ในปี พ.ศ. 2516 มิน่าเล่า เมื่อครั้นปี พ.ศ. 2511 หรือ 2512 ที่พ่อแม่ผมจะส่งผมไปเรียนที่ปีนัง มาเลเซีย ท่านจึงหาพจนานุกรมจีน-ไทยไม่มีขายในตลาด ผมจึงไม่เคยมีพจนานุกรมใช้เลย

 

เมื่อฉบับทดลองใช้ถูกใช้งานมาระยะเวลาหนึ่ง ได้มีการแก้ไขปรับปรุงและจัดพิมพ์ออกจำหน่ายเป็นฉบับสมบูรณ์เมื่อ พ.ศ. 2521

 

ฉบับสมบูรณ์ที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2521 นั้น รวบรวมคำศัพท์ กลุ่มคำ สุภาษิต สำนวน ร่วมๆ 600,000 คำ ดังนั้นพจนานุกรมเล่มดังกล่าวนี้จึงเป็นพจนานุกรมที่สมบูรณ์ที่สุด ทรงอิทธิพลมากที่สุดในสมัยปัจจุบันของจีน ทุกๆปีจะพิมพ์ออกจำหน่ายนับล้านเล่ม นับถึงปี พ.ศ. 2535 รวมจำนวน 40 ล้านเล่ม

พจนานุกรมที่สมบูรณ์เล่มนี้มีชื่อว่า 现代汉语词典 ของรัฐบาลจีนแผ่นดินใหญ่ 中华人民共和国

หมายเหตุ
มิน่าเล่า พจนานุกรมเล่มนี้จึงนับว่าทรงอิทธิพลมากที่สุด เพราะสาเหตุนี้เอง และยอดพิมพ์จำหน่ายที่ปัจจุบันปี พ.ศ. 2568 ไม่ปาเข้าไปเป็นร้อยๆล้านเล่มแล้วหรือ? หรืออาจจะปาเข้าไปถึงหลัก 500 ล้านเล่มถ้านับถึงลูกหลานเหลนโหลนที่เกิดตามมาจากพจนานุกรมเล่มนี้ ดังผมอยากจะอธิบายต่อไป ว่าพจนานุกรมเล่มแม่ ทำไมจึงมีเล่มลูกหลานเหลนโหลน

โปรดติดตามครับ

 

พจนานุกรมจีนเล่มที่สมบูรณ์ที่สุดของรัฐบาลจีนที่เริ่มต้นตั้งแต่ พ.ศ. 2499 และสมบูรณ์ตามแบบฉบับของจีนเมื่อ พ.ศ. 2521 ใช้เวลารวม 22 ปีนี้ เขียนในภาษาจีนตัวย่อ (จีนใหม่) ว่า 现代汉语词典 และเขียนในภาษาจีนตัวเต็ม (ใช้กันมากในไต้หวัน ฮ่องกง และหมู่ผู้อนุรักษ์นิยม) ว่า 現代漢語詞典 ทั้งตัวย่อและตัวเต็มออกเสียงในภาษาจีนกลางว่า xian dai han yu ci dian เสี้ยนใต้ฮั่นอวี่ฉือเตี่ยน มีการวางจำหน่ายทั่วโลกตั้งแต่ พ.ศ. 2521 โดยตีพิมพ์ปีละ 1 ล้านเล่มในปีที่ 1 ถึงปีที่ 15 และอาจตีพิมพ์ในจำนวนที่มากขึ้นตามการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรทั่วโลก

วางจำหน่ายมากที่สุดในประเทศจีนและประเทศที่มีคนจีน เช่น ฮ่องกง สิงคโปร์ มาเลเซีย เวียตนาม และไทยเป็นต้น

 

อย่างไรก็ดี พจนานุกรมฉบับ 现代汉语词典 นี้ ที่ต้นฉบับเป็นภาษาจีนล้วนๆ เป็นฉบับแม่ของพจนานุกรมฉบับลูก หลาน เหลน โหลน ต่อมา ตัวต้นฉบับที่ใช้เวลานานถึง 22 ปี จะว่ายากเย็นแสนเข็ญนั้น ก็ยังพูดได้ไม่เต็มปากเต็มคำ เนื่องจากทีมงานล้วนเป็นผู้เชี่ยวชาญถึง 100 ท่าน และมีรัฐบาลจีนอุดหนุน สนับสนุน และเอื้ออำนวยให้ทุกอย่าง

ผิดกับเหตุการณ์ของบางประเทศที่อาจจะไม่มีคนจีนอยู่เลย จึงอาจจะหาพจนานุกรมเล่มนี้ หรือเล่มที่เป็นฉบับลูกของเล่มนี้ไม่ได้เลยในประเทศนั้นๆ

 

คราวนี้ ผมขอนำกลับมามองเหตุการณ์ในประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2521 พจนานุกรมเล่มนี้มีการวางจำหน่ายในประเทศไทย คนไทยเชื้อสายจีนที่เกิดประมาณปี พ.ศ. 2490 (ปีที่จอมพล ป. พิบูลย์สงครามทำการปฏิวัติและห้ามการเรียนการสอนภาษาจีนทั่วประเทศ) ถึง พ. ศ. 2535 ที่นายอานันท์ ปัญญารชุนเปิดให้ประเทศไทยสามารถเปิดการเรียนการสอนภาษาจีนได้ นับเป็น 45 ปีที่ตกต่ำที่สุดของภาษาจีนในไทยที่ส่งผลมาถึงปัจจุบัน เพราะการฟื้นฟูการเรียนการสอนภาษาจีนนั้นถือว่า เป็นไปอย่างเฉื่อยชาสุดๆแม้ถึงปีนี้ พ.ศ. 2568 ผมก็ยังเห็นความไม่เท่าเทียมของการเรียนการสอนภาษาจีนเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน ยกตัวอย่างประเทศมาเลเซีย

 

ดังนั้น พจนานุกรมเล่มของรัฐบาลจีนซึ่งเป็นภาษาจีนล้วนๆนั้น แทบจะไม่มียอดจำหน่ายเพื่อการศึกษา มีแต่ยอดจำหน่ายเพื่อซื้อไว้ประดับตู้หนังสือและในห้องสมุดเท่านั้น

คนไทยเชื้อสายจีนที่ต้องการหาซื้อพจนานุกรมจีน-ไทยนั้น คิดๆนึกว่าจะมีมาก แต่เมื่อการเรียนการสอนถูกปิดตายมา 45 ปี จึงหาคนที่ต้องใช้พจนานุกรมจีน-ไทยในจำนวนไม่น่าจะมากนัก

 

ด้วยเหตุผลนี้หรือไม่ เอกชนในไทยที่ต้องการลงทุนจัดพิมพ์จำหน่ายพจนานุกรมจีน-ไทยฉบับลูก หลาน เหลน โหลน จึงมีไม่มากรายนัก

 

จากการที่ไทยปิดการเรียนการสอนภาษาจีนนานถึง 45 ปี ทำให้บุคคลากรที่มีความรู้ภาษาจีนที่อยู่ในขั้นใช้งานได้จริงในไทยมีอยู่น้อยมากๆ อาจหมายถึงน้อยถึงขนาดการฟื้นฟูการเรียนการสอนภาษาจีนในไทยนั้น แทบจะไม่สามารถกระทำได้โดยไม่ใช้วิธีอิมพอร์ตครูจีน และก็เป็นเช่นนั้นจริงๆ ปัจจุบันถ้าใครอยากให้ลูกเรียนภาษาจีนจนกระทั่งใช้งานได้จริง ต้องเลือกเรียนในโรงเรียนที่เขาเชิญครูจีนจากจีนเข้ามาสอน*

หมายเหตุ
ผิดกับมาเลเซียที่ผมเคยไปเรียน ครูสอนภาษาจีนกลางในชั้นเรียนของผมเป็นคนมาเลเซีย โดยการเรียนการสอนในภาษาจีนกับภาษามาเลเซียมีระดับเท่าเทียมกัน คือถ้าภาษามาเล ม. 1 ภาษาจีนกลางก็จะต้อง ม. 1 ด้วยกัน

 

ขอนำกลับมาที่สถานการณ์ในประเทศไทย ลูก หลาน เหลน คนจีนในไทย หรือก็คือ คนไทยเชื้อสายจีนน่าจะมากกว่า 98 - 99% ไม่สามารถสื่อสารกันในภาษาจีนของตนๆ เช่น คนจีนแต้จิ๋ว ลูกหลานเหลนพูดจีนแต้จิ๋วไม่ได้ ไม่ต้องกล่าวถึงการอ่าน การเขียน แม้แต่พูดยังไม่เป็นเลย และยิ่งไม่ต้องพูดถึงภาษาจีนกลาง ในคนจีนอื่นๆก็เช่นเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นคนไทยเชื้อสายกวางตุ้ง 廣东 ไหหลำ 海南 หรืออื่นๆ ก็เช่นกัน

ในเมื่อลูกหลานเหลนที่เป็นภาษาจีนกลางมีน้อยจนน่าใจหาย ความจำเป็นในการซื้อหาพจนานุกรมจีน - ไทยก็คงคาดเดาได้ว่า จะมีน้อยสักปานใด การที่จะให้เอกชนลงทุนในเรื่องการแปลจีนให้เป็นไทยก็แทบจะพูดได้เลยว่า ริบหรี่มาก

 

อาจจะมีคนไทยเชื้อสายจีนบางท่านที่นึกค้านว่า ท่านมีเพื่อนๆคนไทยเชื้อสายจีนจำนวนไม่น้อย บางท่านอาจมีเกิน 20 คนที่สามารถพูดจีนแต้จิ๋วได้ (ท่านเหล่านี้ผมคาดว่าเกิดในช่วง พ.ศ. 2490-2520) ในขณะที่บางท่านบอกว่า นอกจากพูดแต่จิ๋วได้ เขายังมีเพื่อนทั้งโรงเรียน ที่สนิทๆกันนับสิบคนที่พูดจีนกลางได้ (ท่านเหล่านี้ นอกจากเกิดในช่วง พ.ศ. 2490-2520 แล้ว ยังอาจเป็นศิษย์เก่า รร. ที่แอบสอนภาษาจีนในยุคนั้น บางแห่งต้องแอบสอน ตำรวจไล่จับก็วิ่งหนี หรือมี รร. แค่ไม่กี่แห่งที่สอนจีนได้ตามกฏหมาย* หรือไม่ก็พ่อแม่ส่งเรียนต่างประเทศ**)

 

หมายเหตุ

* = ในกรุงเทพมีแค่บางโรงเรียนที่ได้รับอนุญาตให้สอนภาษาจีนได้ แต่ก็ถูกกฏข้อบังคับว่า ไม่ให้นับคะแนนผลการสอบมารวมกับภาษาไทย หรือถ้าพูดง่ายๆคือ ต่อให้ผลสอบจีนตก ก็ไม่ให้มีผลต่อการเลื่อนชั้น และแถมด้วยความที่คุณครูจีนยุคนั้นเป็นคนแต้จิ๋ว บาง รร. สอนเป็นจีนแต้จิ๋ว มีแค่บาง รร. เท่านั้นที่มองการไกล ให้สอนเป็นจีนกลางล้วนๆ เช่น รร. เผยอิง และ รร. สหคุณ

 

ที่ผมทราบเรื่องราวเหล่านี้ เพราะพี่ชายผมเคยเรียนที่ รร. ประสาทปัญญา หน้าคุกประตูผี เขาเก่งมาก เป็นนักเรียนที่หัวดีและเรียนเก่ง เป็นคนโปรดของครูทุกคน ตอนเขาจบ ป. 4 เขาอยากไปเรียนต่อพวก รร. เผยอิง หรือสหคุณ แต่อาจเพราะสาเหตุที่ รร. ประสาทปัญญาสอนแต้จิ๋วมากกว่าจีนกลาง จึงทำให้เข้าไม่ได้